Standaryzacja BIM w pigułce. Certyfikacja buildingSMART
Wyobraźmy sobie, że potrzebne jest wymodelowanie (w BIM) pomieszczenia dwukondygnacyjnej auli w pewnym budynku. Aula otoczona jest arkadą, również wysoką na dwie kondygnacje. Pojawia się więc problem: w jaki sposób wymodelować poszczególne słupy?
- Za pomocą dwóch osobnych słupów, każdego o wysokości jednej kondygnacji.
- Za pomocą jednego dwukondygnacyjnego słupa.
Postawione pytanie jest nieco prowokacyjne – można by np. zastanawiać się nad technologią wykonania słupów: jeżeli są żelbetowe monolityczne, to wybrana zostanie odpowiedź A; jeżeli żelbetowe prefabrykowane, stalowe, drewniane klejone – to zapewne B. Można by też rozważać, do czego wykorzystywany będzie model budynku – jeżeli do symulacji czasowych (np. etapów budowy) lub kosztowych, to słupy modelowane będą zgodnie z technologią wykonania elementu rzeczywistego, tak jak opisano wcześniej. Jeśli jednak takie symulacje nie będą przeprowadzane, to standardowa metoda „jeden słup – jedna kondygnacja” również się sprawdzi.
Natomiast doświadczony modelarz BIM, odkładając na bok powyższe dyskusje, zapytałby: „A co zapisano w wymaganiach informacyjnych?”.
Nie tylko technologia
BIM to nie tylko oprogramowanie i sprzęt. To przede wszystkim metodologia zarządzania informacjami. Przejawia się to między innymi w sporządzaniu odpowiedniej dokumentacji, m.in. wymagań informacyjnych (np. EIR) oraz planów wykonania BIM (tzw. BEP). To w nich powinna być ustalona odpowiedź dotycząca celów stawianych modelowi oraz technik, za pomocą których cele te będą osiągnięte.
Oczywiście, poprzez „znajomość metodologii BIM” należy rozumieć nie tylko wspomnianą wiedzę na temat dokumentacji BIM, ale także zrozumienie procesów obiegu i przekształcania informacji, znajomości otwartych standardy wymiany modeli czy wreszcie bycie świadom dobrych praktyk modelowania. Im bardziej wiedza na temat metodologii BIM jest powszechna, tym łatwiej postępuje współpraca między uczestnikami procesu inwestycyjnego. Innymi słowy, konieczna jest standaryzacja BIM-u.
Normy międzynarodowe
Jednym z ważniejszych dokumentów standaryzacyjnych jest międzynarodowa norma wieloczęściowa ISO 19650. Ma ona także status Polskiej Normy. W sześciu (na chwilę obecną) częściach opisuje różne zagadnienia związane metodyką BIM:
- PN-EN ISO 19650-1 – Koncepcje i zasady,
- PN-EN ISO 19650-2 – Faza realizacji aktywów,
- PN-EN ISO 19650-3 – Faza użytkowania aktywów,
- PN-EN ISO 19650-4 – Wymiana informacji,
- PN-EN ISO 19650-5 – Podejście do zarządzania informacjami zorientowane na bezpieczeństwo,
- PN-EN ISO 19650-6 – Informacje dot. bezpieczeństwa i ochrony zdrowia.
Warto zauważyć, że sama norma podkreśla, iż prawidłowe zarządzanie informacjami o budynku powinno iść w parze z prawidłowym zarządzaniem projektami oraz samą firmą, podkreślając tu role norm ISO 55000 czy ISO 9001.
Standardy buildingSMART
Oprócz Międzynarodowej Organizacji Normalizacyjnej (ISO), inną znaną instytucją o zasięgu globalnym jest buildingSMART International. Jest to organizacja non-profit, również zajmująca się standaryzacją BIM-u. Metodologicznie opiera swoją działalność na wspominanej normie ISO 19650, ale oprócz tego zajmuje się promowaniem i realizowaniem filozofii open BIM.
Nawet jeżeli ktoś pracujący w zawodzie związanym z BIM-em nie słyszało buildingSMART, to prawdopodobnie i tak zna niektóre ze stworzonych przez nich standardów, między innymi IFC, BCF czy IDS.
Sam IFC jest zresztą wykorzystywany powszechnie jako otwarty format wymiany modeli BIM-owych, co pozwala użytkownikom na uniezależnienie się od producenta konkretnego oprogramowania. Format IFC opisany jest w normie ISO 16739-1, ale nie trzeba jej znać, aby korzystać z IFC (na takiej samej zasadzie, jak nie trzeba znać normy opisującej pliki PDF, aby z nich korzystać).
Certyfikacja Profesjonalistów buildingSMART
Organizacja buildingSMART, ze względu na swój globalny zasięg, zajmuje się również certyfikowaniem w zakresie BIM-u. Ich utworzony w 2017 roku system nosi nazwę Certyfikacji profesjonalistów buildingSMART i składa się z kilku poziomów.
- Poziom Entry to etap „zerowy”. Przeznaczony jest dla osób rozpoczynających pracę z BIM-em lub mających o nim niewielkie pojęcie. Certyfikat można uzyskać poprzez zdanie darmowego, zdalnego egzaminu. Ten poziom certyfikacji jest nieobowiązkowy.
- Poziom Foundation to pierwszy krok ku profesjonalnej znajomości BIM-u. Aby zdać egzamin, wymagane jest podjęcie kursu przygotowawczego. Raz uzyskany certyfikat Foundation jest dożywotni.
- Poziomy Practitioner i Management poświęcone są zagadnieniom związanych odpowiednio z wykonawstwem i zarządzaniem cyfrową informacją. Są to poziomy eksperckie, składające się zresztą z różnych ścieżek rozwoju. Aby do nich przystąpić, należy uprzednio znać egzamin Foundation. Niestety, na chwilę obecną, te poziomy certyfikacji nie są dostępne w naszym kraju.
Należy pamiętać, że Certyfikacja Profesjonalistów buildingSMART dotyczy zdolności konkretnych osób, a nie firm czy organizacji!
BuildingSMART opracowuje merytoryczną zawartość dla poszczególnych kursów, ale nie zajmuje się samym procesem szkolenia i egzaminowania. Oznacza to, że osoba zainteresowana uzyskaniem certyfikatu powinna skontaktować się z dostawcami szkoleń (tzw. providerami) upoważnionymi przez buildingSMART. Jednym z dostawców działających w Polsce jest Man and Machine Software. Zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą certyfikacji buildingSMART.
Standardy krajowe
Certyfikaty buildingSMART są uznawane międzynarodowo i powinny być pierwszym wyborem osób, które chcą zdobyć uniwersalne potwierdzenie umiejętności w zakresie BIM-u.
Niemniej jednak czasami zdarza się, że standardów międzynarodowych trzeba znać jeszcze wytyczne krajowe – mowa tu chociażby o Wielkiej Brytanii, krajach niemieckojęzycznych czy krajach nordyckich.
W Polsce nie ma powszechnie obowiązujących przepisów związanych z BIM-em. Warto natomiast wspomnieć o istnieniu BIM Standardu PL 2.0 – czyli opublikowanego w 2020 r. opracowania Urzędu Zamówień Publicznych, które zawiera szereg BIM-owych wytycznych zalecanych w zamówieniach publicznych. Z dokumentem można zapoznać się, korzystając z tego łącza.
