BIM a polskie prawodawstwo. Jak się certyfikować?
BIM a polskie prawodawstwo. Jak się certyfikować?
Czy BIM jest obowiązkowy w polskich procesach inwestycyjnych? Odpowiedź w wariancie krótkim brzmi: nie. Nie ma przepisów, które nakazują korzystanie z BIM-u lub wymagają posiadania certyfikacji BIM od uczestników projektu.
Ale, jak to często bywa, po zagłębieniu się w temat okazuje się, że sytuacja jest znacznie bardziej ciekawa niż wydaje się na pierwszy rzut oka.
BIM w świetle polskiego prawa
Jedynym aktem prawnym, który traktuje o BIM-ie, jest Prawo Zamówień Publicznych (a dokładniej – Ustawa z dn. 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych). Artykuł 69. stanowi, że:
- W przypadku zamówień na roboty budowlane lub konkursów zamawiający może wymagać sporządzenia i przedstawienia ofert lub prac konkursowych przy użyciu narzędzi elektronicznego modelowania danych budowlanych lub innych podobnych narzędzi, które nie są ogólnie dostępne.
- Zamawiający zapewnia wykonawcom lub uczestnikom konkursu możliwość skorzystania z alternatywnego środka dostępu do narzędzi, o których mowa w ust. 1.
Oznacza to, że w wypadku zamówień publicznych jeden z wymogów może dotyczyć konieczności modelowania w BIM-ie. Jeżeli wymóg ma być powiązany z produktami konkretnego producenta (np. zapis, że model musi być wykonany w formacie Revit – .rvt) należy zapewnić dostęp do wymaganych narzędzi. Można natomiast nie wskazywać konkretnych rozwiązań lub zażądać rozwiązań otwartych (np. formatu .ifc) – w takim wypadku dostęp do narzędzi nie musi być zapewniony.
Plany…
W 2020 r., na zlecenie Ministerstwa Rozwoju (ob. Min. Rozwoju i Technologii) powstał dokument, o nazwie Mapa drogowa dla wdrożenia metodyki BIM w zamówieniach publicznych. Dokument był częścią projektu Cyfryzacja procesu budowlanego w Polsce.
Dokument, dość długi i kompleksowy, rozpoczyna od analizy dróg wprowadzenia BIM w innych krajach (przede wszystkim europejskich), przechodząc płynnie do statusu BIM-u w Polsce oraz prezentując plan, na wdrożenie tej metodologii.
Z dokumentem można zapoznać się, korzystając z tego łącza.
Źródło ilustracji: „Mapa drogowa dla wdrożenia metodyki BIM w zamówieniach publicznych”, strona 161.
Wśród prezentowanych harmonogramów, uwagę zwracają dwie proponowane daty graniczne:
- od 2025 r. – wprowadzenie obowiązku BIM dla zamówień publicznych przekraczających 10 mln €.
- od 2030 r. – wprowadzenie obowiązku BIM dla wszystkich zamówień publicznych.
W czasie pisania tego artykułu (II poł. 2026 r.) wiadomo już, że żaden obowiązek BIM nie został wprowadzony – rzutuje to nieco na wiarygodność pozostałych dat zaprezentowanych w Mapie drogowej […]. Mimo wszystko, Polska jest ostatnim głównym krajem europejskim, który nie posiada sformalizowanej kwestii BIM. Być może obowiązki BIM-owe proponowane przez MRiT pojawią się nieco później niż planowano, ale jednak się pojawią – chociażby ze względu na stopniowe ujednolicanie przepisów prawnych w UE.
… i propozycje
Istnieje pewne opracowanie, które można opisać jako zbliżone do bycia „oficjalnymi, polskimi standardami BIM-u” – rzecz jasna, jest to jedynie propozycja, nie wymóg. Mowa o BIM Standard PL – dokumencie powstały przy współpracy Urzędu Zamówień Publicznych oraz PZITB, SARP i PZPB i innymi organizacjami.
W opracowaniu zawarto szczegółowe informacje na temat BIM-u: począwszy od wstępu i informacji ogólnych, przez terminologię, etapu procesu informacyjnego, standaryzację dokumentów oraz aspekty związane ze sporządzaniem umów.
Wielką wartością tego dokumentu jest także zestaw załączników, w którym zamieszczono szablony dokumentów BIM-owych (między innymi EIR, BEP, MPDT, MIDP) oraz opis poziomów szczegółowości LOD dla elementów z różnych branż.
Z BIM Standard PL 2.0 można się zapoznać, korzystając z tego łącza.
Źródła wiedzy o BIM-ie w Polsce: Ustawa Prawo Zamówień Publicznych, „Mapa drogowa dla wdrożenia metodyki BIM w zamówieniach publicznych” oraz BIM Standard PL 2.0.
Czy opłaca się certyfikować?
Ciekawym zagadnieniem jest kwestia certyfikacji związanej z BIM-em. Na pierwszy rzut oka mogłoby się wydawać, że skoro certyfikacja BIM nie jest wymagana prawnie, nie ma potrzeby się o nią starać.
Wymóg BIM-u może pojawić się jednak w zamówieniach publicznych (i rzeczywiście się pojawia), a w takim wypadku posiadanie certyfikatu BIM jest obiektywnym potwierdzeniem umiejętności. Poza tym taki certyfikat może stanowić również podstawę do nawiązania współpracy międzynarodowej, np. w wypadku bezpośredniej współpracy z zespołami z innych krajów lub w wypadku przyjęcia zlecenia dot. budynku zlokalizowanego za granicą lub po prostu w razie pracy na modelach cyfrowych wykonanych uprzednio przez cudzoziemców. Jeżeli kontrahent przeprowadza ocenę potencjału BIM ewentualnych wspólników (co jest zalecane przez normę ISO 19650), to certyfikat może zostać użyty do wzmocnienia własnej pozycji względem konkurencji.
Wynika z tego, że potencjalny certyfikat BIM powinien być:
- możliwie uniwersalny – niezwiązany z obsługą konkretnego, jednego oprogramowania;
- powszechnie uznawany – najlepiej w wielu krajach.
Certyfikacją spełniającą te wymogi jest na przykład Certyfikacja Profesjonalistów buildingSMART. Jest to uznana na świecie certyfikacja związana z metodologią BIM, opierająca się o zarządzanie informacją o budynku wg normy międzynarodowej ISO 19650 oraz pryncypium interoperacyjności i standardów otwartych.
Sam buildingSMART to organizacja non-profit, odpowiedzialna za rozwój idei openBIM i utworzenie takich standardów, jak pliki IFC (otwarty format wymiany danych), BCF czy IDS. Ich system certyfikacji opracowano w 2017, a od kilku lat dostępny jest również w Polsce. Szczegóły dotyczące tej certyfikacji opisano w artykule Standaryzacja BIM w pigułce. Certyfikacja buildingSMART.
Na uwagę zasługuje jednak fakt, że buildingSMART, choć kontroluje zakres merytoryczny swojej certyfikacji, to nie zajmuje się stricte procesami szkoleń i egzaminów – przekazując tę odpowiedzialność na swoich oficjalnych dostawców szkoleń, takich jak Man and Machine Software.
